De afgelopen zomer leken aandelen wat weg te hebben van termijnrekeningen. Van enige volatiliteit was er amper sprake. Individuele bedrijfsresultaten over het tweede kwartaal zorgden her en der voor enig animo, maar algemeen genomen kon je de spanningsboog van de markten vergelijken met die van een parlementair debat.
Op 25 augustus was het dan ook even schrikken toen de CAC40 meer dan 2% lager opende en in zijn kielzog de andere Europese indices met een zweempje pessimisme besmette. Hoofdschuldige voor de reanimatie van de volatiliteit was Frans premier Bayrou. Hij riep zijn parlement vervroegd uit vakantie om een stemming over een besparingsplan van 45 miljard euro in te plannen. ‘La douce France’ is een hardnekkige begrotingszondaar en bij ongewijzigd beleid koerst het tekort op de begroting richting 5,8% dit jaar. De algemene schuldgraad ligt intussen op 114% van het BBP en is zo mogelijk nog slechter dan die van België. Faut le faire! Probleem is evenwel dat Bayrou een minderheidsregering leidt die met spuug en plaktouw bij elkaar gehouden wordt. Daartegenover staat een kakelbonte vrijbuitersoppositie van ecologisten, socialisten, radicaal links en radicaal rechts die de val van het minderheidskabinet beoogt. De stemming gaat door op 8 september en enkel een deus ex machina lijkt de val van de regering te kunnen stoppen. De rente op Frans overheidspapier steeg dezelfde dag twee maal tot 3,5%, het hoogste niveau in drie jaar. De Franse banken waren de kanarie in de koolmijn en doken die 25e augustus 5 tot 10% lager.
Het roept alvast akelige herinneringen op aan de kredietcrisis van 2011 toen Zuid-Europese landen opgejaagd wild waren voor de obligatiemarkten. Een herhaling van dit kan de euro klappen bezorgen. Stiekem verdenken we Bayrou ervan dat hij de markt gebruikt als naald om de droomballon van de Franse bevolking te doorprikken. Een groot deel lijdt er al decennia aan wat psychologen omschrijven als cognitieve dissonantie-reductie: je weet dat er problemen komen wanneer je iets niet aanpakt, maar je bagatelliseert het liever. Zorgen voor morgen. ‘Ik of de chaos’, lijkt Bayrou te denken. Wanneer kredietmarkten ontsporen en een land in het vizier houden, is er geen andere mogelijkheid dan diezelfde markten te sussen met wel heel radicale maatregelen. De Grieken zullen dit alvast bevestigen. Het plan van Bayrou is manipulatie van de bovenste plank en zo pervers als de neten, maar heel efficiënt: een financiële tsunami slingert een bevolking uit zijn collectieve roes.
Of de markten de ernst van de situatie zullen inschatten is koffiedik kijken. We surfen de laatste jaren van de ene hype naar de andere: van vermageringspillen over kleine kerncentrales tot Artificiële Intelligentie. Die laatste lijkt bij heel wat mensen vooral te leiden tot Afkalvende Intelligentie.
Manipulatie op een andere manier vinden we aan de overkant van de grote plas. Een slecht rapport over de arbeidsmarkt was voor Trump voldoende om het hoofd van het Bureau of Labor Statitics de laan uit te sturen. Het pluche wordt intussen warm gehouden door een pion van de president. Die laatste is vooral gediend met positieve nieuwsfeiten tijdens zijn ambt. We hopen dan ook oprecht dat economische cijfers niet verward worden met ‘alternative facts.’ Het valt recent op hoe sterk bepaalde economische statistieken correctie nodig hebben in de maanden erna. Dit is een rechtstreeks gevolg van de cowboybesparingen van het DOGE-programma.
De gevechten die Trump levert met bestuurders en de voorzitter van de Amerikaanse centrale bank illustreren dat ‘schieten op de boodschapper’ naast baseball een nationale sport wordt. Op die manier lijkt Trump naast een autocraat ook kenmerken van een hyperkinetische micromanager te hebben. Ongevraagd spuit hij zijn mening via elk mogelijk kanaal: van een bedrijf dat zijn logo aanpast tot het recept van Coca-Cola toe.
Je vraagt je af of er nog zoiets als een strategische focus bestaat in het Witte Huis. Intussen wentelt de VS zich steeds meer in isolationisme. Het gevolg is het ontstaan van een vacuüm waar China (onder orkestratie van een andere beruchte micromanager, Xi Jinping), gretig gebruik van maakt om de leider te worden van een nieuw wereldblok. Tot die club behoren lieverdjes als Poeten en Kim Jong-Un. Verontrustender is dat een land als India ook overstag lijkt te gaan voor deze sirenenzang, met als katalysator de importtarieven tot 50% die het opgelegd krijgt door de VS. De wereldorde verandert aan een drastisch tempo en dat weerspiegelt zich ook in de goudprijs die eind deze maand een nieuwe recordprijs aantikte van 3448 dollar per ounce.
Ondanks de hoge waardering op indexniveau, steeg de S&P500 1,9% in augustus. Verontrustend geopolitiek nieuws wordt niet altijd meteen weerspiegeld op de markten. Tegelijk daalde de dollar met 2,3% ten opzichte van de euro. Enkel een focus op de Europese overheidsschulden kan de euro afremmen. Dat die euro zo sterk staat, heeft overigens meer te maken met de zwakte van de dollar dan de inherente sterkte van Europa. Ons continent blijft, net als Canada, verweesd achter met een handelsplan dat even aantrekkelijk is als een jeugdherberg vol bedwantsen. Als Frankrijk zijn zaken onder controle kan houden, vinden we de Europese beurzen nog steeds een aantrekkelijk oord om in te vertoeven. Onze eigenste BEL20 slaagde er deze maand even in een recordkoers aan te tikken. Het vorige record dateert van 2007!
Intussen kijken beleggers wereldwijd als konijnen naar een lichtbak of er in september een renteverlaging in de VS komt en zo ja, met hoeveel basispunten die zal afnemen. De Amerikaanse economie lijkt te sputteren: het consumentenvertrouwen is zwak en de arbeidsmotor vertraagt. Tegelijk stijgt wel de inflatie en een renteverlaging onder dit scenario, vinden wij dan ook niet opportuun.
Maar, zoals steeds: de markten hebben al voor hetere vuren gestaan. We gokken dan ook op een correctie, zonder dat er van een echte crash sprake is. Ook al lijkt de Amerikaanse markt duur te staan, toch moeten we rekening houden met een scheeftrekking: heel wat aandelen binnen de S&P500 konden amper profiteren van het optimisme die we de laatste drie jaar hebben gekend. We hopen dan ook dat hier snel verandering in komt.
